روز دوم سفر غرق در گرمای ملایم آفتابی بخشنده از کنار گلهای زیبای محوطه راه افتادیم تا پسرم را به دیدار مکانی در این شهر ببرم که شاهد وقایع تاریخی چند هزار ساله بوده و از هرکدام یادگاری را در خود جای داده است   میدان هیپودروم که در سال ۱۹٦ قبل از میلاد بدستور سپتیموس سئوروس امپراتور روم ساخته شد و در دوره بیزانس توسعه یافت و بعنوان مرکز مسابقات سوارکاری، نمایشهای مختلف، جلسات، تفریح و ورزش اهمیت خود را حفظ کرد .

 

 

در قسمت طویل این هیپودروم که به شکل U انگلیسی بسیار بزرگی بود، لژ امپراتوری به شکل بالکن قرار داشت. در وسط نیز دیوار کوتاهی که میدان پوشیده از ماسه را به دو نیم تقسیم می کرد و ارابه ها در اطراف آن به مسابقه می پرداختند و روی آن مجسمه های مختلف از جمله مجسمه سوارکاران و اسبهای مشهور جای گرفته بود. در دوره عثمانی نیز در این میدان گه گاه همانند روزهای گذشته فستیوال و نمایشهای با شکوه و جشن ختنه سوران شاهزاده ها که چهل روز و شب ادامه داشته برگزار می شد . بناها و یادواره های مهم نیز همواره در اطراف این میدان بر پا می شد. حمام ها، معابد و مراکز دینی، فرهنگی و اجتماعی نیز در همین حوالی احداث می شد. اماکن معروفی چون ایاصوفیه، مسجد سلطان احمد، موزه آثار ترک – اسلام و آب انبار یئره باتان در این محل جای دارد. کاخ امپراتوری بیزانس که کاخ بزرگ نیز نامیده می شد از میدان هیپودروم آغاز و تا کنار دریا امتداد می یافت. از این کاخ امروزه تنها زمین موزاییک کاری شده یک سالن بزرگ باقی مانده است.

 

 

زمین میدان هیپودروم امروزه ٤ تا ٥ متر مرتفع تر شده و اولین و قدیمی ترین نماد این محوطه " دیکیلی تاش " (ستون ابلیسک مصری) است . ابلیسک (obelisk) برگرفته از واژه‌ای یونانی به معنای ستون برافراشته است . یک بنای یادبود باریک با قاعده‌ای مربع‌شکل که در بخش فوقانی آن یک هرم قرار داده شده و بر اساس اساطیر مصر باستان این بنا نماد اشعه‌ای از اشعه‌های خورشید بود که به صورت سنگی درآمده است و "رع‌" الهه خورشید درون این سنگ قرار دارد. در زبان مصر باستان بر این بنا نام "تِجِن" (Tejen) نیز می‌نهادند، مصریان معتقد بودند بدنه بلند و باریک ابلیسک مظهر دفاع و محافظت و هرم رأسی بنا نیز مظهر دورکردن نیروهای منفی و باد و توفان است . فراعنه نام‌های خود را در مکان‌های مختلفی ثبت می‌کردند که یکی از آنها ابلیسک بود.

 

 

بخش فوقانی هرمی شکل قسمت اصلی بنا و نمادی مهم بود و تقدیم به خدا می‌شد تا نام اهداء کننده تا ابد باقی بماند. خطوط حکاکی شده بر روی ابلسیک به خط هیروگلیف می‌باشد و دربردارنده موضوعاتی همچون زندگی رع، سفرهای روزمره رع در آسمان ها و پیروزی‌ها و جشن‌ها است. البته نمادها ابلیسک چه در دوران باستان و چه اعصار و قرون بعدی محدود به مصر نماندند. رومی‌ها از ابلیسک‌های مصری تأثیر فراوانی گرفته و در بخش‌های مختلفی از امپراطوری خود این نمادها را بر پا داشتند که از میان آنها می‌توان به ابلیسک آرلس (Arles) در فرانسه، ابلیسک‌های شهر بنونتو در ایتالیا (Benevento)، ابلیسک تیتوس سکستیوس آفریکانوس (Titus Sextius Africanus) در مونیخ و یا ابلیسک‌های شهر روم در ایتالیا اشاره نمود. نمونه‌های ابلیسک را می‌توان در تمدن‌های آشور، امپراطوری اکسوم در نیجیریه، منطقه کرالا در سواح جنوبی هندوستان، امپراطوری بیزانس، بالاخص در کشور کنونی ترکیه، و یا حتی در پرو – ابلیسک تلوو (Tello) که در سال 1919 کشف شد – مشاهده نمود.

 

 

ابلیسک مصری میدان هیپودروم از سنگ گرانیت صورتی معادن اسوان مصر است و در 1490 قبل از میلاد به دستور توتموسیس سوم از سلسله ی هجدهم فراعنه مصر در معبد  کاماک Karnak نصب شده و بعدها به دستور امپراطور روم کنستانتینوس در سال 357 به اسکندریه حمل شده و در سال 390 و دوره امپراطوری تئودوسیوس در میدان هیپودروم قسطنطنیه روی پایه ای مکعب شکل قرار گرفت که دور تا دور آن با نقوش برجسته حجاری شده که امپراطور را در حال تماشای مسابقات نشان می دهد.

 

 

دومین نماد این میدان ایلانلی ستون (ستون مار ) است که در اصل مجسمه سه مار در هم پیچیده بوده که از برنز ساخته شده و در داخل آن از سنگهای قیمتی استفاده کرده بودند و در سال 326 به عنوان یادگار پیروزی یونانیان به معید آپولو تقدیم شد و بعدها توسط امپراتور کنستانتین به استانبول آورده و در قرن 17 سرها ناپدید شدند اما بعدها  یکی از سرها پیدا شده و در موزه ارکئولوژی به نمایش گذاشته شد .

 

 

 

ستون "اوءرمه دیکیلی تاش"  یا ستون سنگ چین که 32 متر ارتفاع دارد و امپراطور کنستانتین آن را برای یادبود پدربزرگش بنا کرد و متعلق به صده دهم است و در ابتدا با پلاکهاب برنجی و مسی پوشیده شده بود که بعدها طی جنگهای پی در پی از روی آن کنده شده اند .

 

 

 

از آثار دیگر این میدان چشمه آلمان است که در سفر ما در حال تعمیر بود . بنایی زیبا که در آلمان ساخته شده و در سال 1898 از طرف امپراطور آلمان ویلهلم دوم به امپراطور عثمانی عبدوالحمید و شهر استانبول اهداء گردید . گنبد این چشمه که در اول ژانویه 1901 یعنی در اولین روز قرن بیستم طی مراسم خاصی افتتاح گردید از موزائیک های طلاکوب است.

 

 

 

 

پسرک محو تماشا است و زمان و مکان را از یاد برده است وحالا نوبت آن است که پای به نگین درخشان این میدان  بگذاریم . مسجدی که معماری و طراحی و آذین شگفت انگیزش هزاران گردشگر را از هر آئین و مسلک و دین به خود جلب می کند  .

 

 

 

نمادی از غرور امپراطوران عثمانی که معماران زبده را وا داشت تا در مقابل میراث بیزانس شکوه معماری اسلامی را به رخ بکشند و این چنین شد که به دستور پادشاه جوان ، سلطان احمد ، محمد آقا صدفکار بعنوان معمار ارشد در میان میدان هیپودریوم  بنایی مجلل به پا ساخت  با حیاطی وسیع و پنج درب ورودی و سه درب اصلی به داخل بنای مسجد و 6 مناره زیبای بلند که 4 عدد سه طبقه و دو عدد دیگر در دو طبقه ساخته شده اند و گنبد اصلی که به ارتفاع 43 متر و به شعاع 5/23 متر در بالای مکعب ساختمان قرار گرفته و گنبدهای کوچک اطراف که به طرزی بسیار ماهرانه و ظریف به هم متصل شده اند و روی ستونهایی معروف به پای فیل و به ارتفاع 5 متر قرار گرفته اند .

 

 

 

دکوراسیون داخلی مسجد تفاوت بارز دنیای مسیحیت و اسلام را به رخ می کشد . در مقابل ردیف نیمکتها و دیوارهای بلند و تیره کلیسا در این فضا یش از ۲۰۰ پنجره بسیار زیبای کار شده و چلچراغی عظیم ، نور را روی طرحهای ساقه و برگ و غنچه های گلهای لاله و رز و سمبل و میخک و انار به کار رفته در قالی ها و سنگها و ستونها متمرکز می کنند و ظرافت و دقت به کار رفته در دستان هنرمند صنعتگران انگشت به دهان آدمی می گذارد و آیات کتاب مقدس مسلمانان قرآن که بسیاری از آنها به خط سید کاظم غباری بزرگترین خطاط آن زمان نقش شده است .

 

 

 

 

و در میانه غور و تفحص میان این فضا چشم در چشم هشت مادربزرگ سرحال و شاد روسی از دهکده " بورانوف" می شویم . مادربزرگهای بورانوفسکی بابوشکی  " Buranovskiye Babushki " همانها که در پستی در باره شان نوشته بودم و برنده یوروویژن شده بودند و حالا  با لباسهای رنگی و چهره های خندان به دیدار استانبول آمده اند .  

 

 

 

 

ساختمان مدرسه و مزار سلطان احمد ، کاخ ابراهیم پاشا وزیر اعظم سلطان سلیمان قانونی امروزه که در حال حاضر موزه آثار ترک – اسلام است مورد استفاده قرار می گیرد ، حمام ها، خانه های متعلق به عثمانیان، کتابخانه عثمانی بعنوان یکی از اولین نمونه های کتابخانه شهری، کلیسای آیا ایرینی، آب انبار بیزانس، بقایای بیمارستان سامسون و ضرابخانه عثمانی از جمله دیگر آثار جای گرفته در این محل است.

 

 

 

آفتاب می تابد و من دل در گرو این کوچه های باریک سنگفرش دارم که از قدم زدن در آنها سیر نمی شوم و یکی از این کوچه های پشت مسجد مرا به بازاری کوچک ولی بسیار شیک و خوش و نقش و نگار به نام  Arasta می رساند .

که از قضا موزه موزائیک هم در این راسته است . خسته از گام زدنهای پی در پی دل می دهیم به گرمی مطبوع استکانهای کمر باریک لبریز از چای خوشرنگ و شیرینی و حلاوت باقلوای ترد که جان را تازه می کند .