شايد بسياري از ما او را به ياد نياوريم ...
اما در سياره " ونوس " فله اي به نامش جاودانه شده است ...
خانم آذر اندامي در سال 1305 ...
در خانه ی شماره چهارده کوچه ی بلورچیان در محله ساغریسازان رشت به دنیا آمد ...
تنها خواهر ميان سه برادر بزرگتر ...
دوره شش ساله ابتدايي را در مدرسه بانوان رشت با يك سال جهش تحصيلي گذراند ...
در شهریور ماه سال 1319 آماده رفتن به دبیرستان شد و دوره متوسطه را در دبیرستان « فروغ » گذراند
در همین دوران بود که پدر به ناچار خانواده را ترک گفت ...
و مادر در تأمین هزینه های زندگی و تحصیل فرزندان ، تنها ماند .
شکوه ای بر لبش نبود و تمام وقتش را صرف خیاطی می کرد تا نبود پدر در خانه احساس نشود .
آذر به مادر در خیاطی کمک می کرد و با تدریس خصوصی به شاگرداني از خانواده هاي توانگر ، سعی می کرد باری از شانه های خسته اما همیشه صبور او بر دارد.
با این حال توانست با تلاش به درس خواندن ادامه دهد....
برادرش محمد اندامی می گوید :
" زمستان ها در یک اتاق کوچک دور یک چراغ نفتی گرد می آمدیم و هر کس کار خود را انجام می داد. او نیز به مطالعه می پرداخت. تابستان ها وضع کمی بهتر بود چون دست کم سقفی بزرگ تر بر سر داشتیم که همان آسمان بود. "
آذر تمایل به تحصیل در رشته طبیعی در یکی از دبیرستان های رشت داشت اما پدر او را واداشت تا به دانشسرای مقدماتی برود و این از سر خودخواهی نبود و در آن آشفته بازار سیاست آن روزگار بهترین کاری بود که پدری نگران می توانست برای دخترش انجام دهد.
در مهر ماه سال 1322 به دانشسرا رفت و بعد از دو سال در خرداد ماه سال 1324 دوران تحصیل دانشسرا را به پایان برد و این در حالی بود که هنوز سنش برای خدمت دولتی کافی نبود .
بنابراین او با اشتیاقی که به آموزگاری داشت ، پذیرفت که به مدت یک سال رایگان در یکی از دبستان های رشت تدریس کند و از شهریور ماه سال 1325 به طور رسمی آغاز به کار معلمی کرد و با 960 ریال حقوق ماهیانه آموزگار کلاس ششم دبستان « ژاله » شد و البته وظیفه ی ناظمی مدرسه نیز بر عهده او بود.
خانم آذر اندامي در آزمون ورودی رشته پزشکی شرکت كرد و در مهر ماه سال 1331 در سال اول دانشکده پزشکی تهران مشغول تحصیل شد ، و این موفقیت برای آذر که دیپلم دانشسرا بود ، عالی بود.
در زمان تحصیل در یکی از دبستان های جنوب شهر تهران تدريس مي كرد ، زیرا برای تأمین هزینه های تحصیل بدان نیاز داشت.
در سال آخر پزشکی به صورت موقت از آموزگاری فاصله گرفت و با همه مرارت ها و دشواری ها دوره هفت ساله پزشکی را در خرداد ماه سال 1337 با موفقیت به پایان برد.
دو سال بعد از دریافت دانشنامه پزشکی ، در سال 1339 با دکتر منصور خلعتبری کارشناس پزشک قانونی ازدواج کرد و از این پس پذیرای مسئولیت های بزرگ دیگری نیز شد .
حاصل این پیوند استوار سه فرزند ( دو دختر و یک پسر ) است .
« آذر میدخت » فارغ التحصیل دکترای ژئوفیزیک از فرانسه که در حال حاضر نویسنده و خبرنگار مجلات علمی این کشور می باشد .
" میترا " پرستار و متخصص اتاق عمل در پاریس است .
و پسرش آرش که فرزند آخر اوست تحصیل کرده رشته مهندسی معماري از پاریس است .
خانم اندامی از معدود کسانی بود که هرچه بیشتر می دانست ، بیشتر می فهمید که چیزهای زیادی هست که نمی داند و تلاش همیشگی او و پویایی و حرکت زندگی اش حاکی از این ادعاست .
او بیشتر شب ها و روزهای تعطیل را در بیمارستان می ماند و حتی نگهبانی پزشکان دیگر را نیز بر عهده می گرفت تا تجربه بیشتری به دست بیاورد و بعد از دو سال تلاش ، گواهی کارورزی ( کاردانی ) بخش زنان و مامایی را به دست آورد .
پس از اتمام دوره تخصص ، از اداره فرهنگ به وزارت بهداری آن زمان منتقل شد و در انستیتو پاستور ایران با سمت دستیار آزمایشگاه در بخش واکسن سازی میکروسکوپی کارش را آغاز کرد.
دکتر اندامی از فروردین ماه 1340 ، با سمت « رئیس آزمایشگاه میکروب شناسی و تهیه واکسن های میکروبی » به کارش ادامه داد .
در سال های 1342 تا 1345 بیماری « شبه وبای التور » برای چندین بار در منطقه شیوع پیدا کرد و در آن شرایط هولناک تنها راه پیشگیری تزریق واکسن وبا قبل از ابتلا به بیماری بود و در آن زمان تنها مرکز تهیه واکسن در ایران انستیتو پاستور بود که تمام امکانات در اختیار آزمایشگاه میکروب شناسی قرار گرفت و کارکنان مرکز با ریاست دکتر اندامی شروع به کار کردند .
سرانجام توانست واکسن وبای التور را بسازد و از بروز فجایع هولناک و دردآور جلوگیری کند . این واکسن به کشورهای همسایه هم فرستاده شد و افتخاری بود که به خاطر زحمات شبانه روزی دکتر آذر اندامی نصیب سرزمین ما شد .
دکتر اندامی با استفاده از بورس تحصیلی انستیتو پاستور ، برای مطالعات علمی بیشتر عازم فرانسه شد و پس از یک سال کار و تحقیق در انستیتو پاستور پاریس در سال 1346 ( 25 آوریل 1967 میلادی ) گواهی نامه تخصصی در رشته باکتریولوژی دریافت کرد .
چند طرح پژوهشی درباره باکتریولوژی و عفونتی های بیمارستانی در بیمارستان های تهران انجام داد و نتیجه تلاش را طی مقالاتی در مجلات علمی ـ پژوهشی به چاپ رساند .
در سال 1351 با توجه به شایستگی علمی و اداری به پیشنهاد ریاست انستیتو پاستور به سمت « رئیس بخش واکسن سازی و تهیه واکسن های میکروبی » منصوب شد و تا زمان بازنشستگی در این مقام باقی ماند.
در سال 1353 از دانشگاه تهران گواهینامه تخصصی علوم آزمایشگاهی بالینی و پروانه کار در رشته آزمایشگاهی را دریافت کرد .
دکتر اندامی بارها برای مطالعه و پژوهش در زمینه باکتری های روده ای و باکتریوفاژها و سرم شناسی و شرکت در کنفرانس میکروب شناسی که در بروکسل تشکیل می یافت از سوی مسئولان انستیتو پاستور به فرانسه و بلژیک اعزام شد .
او در پانزدهم مهرماه سال 1357 از خدمت دولتی بازنشسته شد ولی تا آخرین توان سرگرم خدمت به مردم ایران زمین بود .
پس از بازنشستگی ، مدت 3 سال ریاست آزمایشگاه بیمارستان « باهر » را به عهده داشت و در سال های آخر عمرش در خیابان حسام السلطنه در جنوب تهران ، به معالجه ی بیماری های زنان و زایمان در مطب مشترک خود با همسرش می پرداخت .
در همین سال ها بود که بیماری در جسمش رخنه کرد و او نگرانی و دردش را از دیگران پنهان کرد تا این که یک روز در مطب در حال معاینه تعادلش را از دست داد .
برای مداوا تصمیم گرفته شد که ایشان را به خارج اعزام کنند اما مقدمات و مراحل کار آن قدر به طول انجامید که دیگر فایده ای نداشت.
او در بیست و هشتم مرداد ماه سال 1363 در سن 58 سالگی در اثر آمبولی ریه که از عوارض بیماری تومور مغزی اش بود به دیار باقی شتافت .
پيكر پاكش در گور 6 ردیف 36 قطعه 18 گورستان بهشت زهرا به خاك سپرده شده است ...
اتحادیه بین المللی نجوم : IAU ) International Astronomical Uion )
از سال 1919 میلادی وظیفه نامگذاری های جدید در منظومه شمسی را بر عهده دارد .
ماهواره اکتشافی ماژلان در سال 1990 اقدام به نقشه برداری سطح سیاره ونوس کرد و 84 % از سطح سیاره را بررسی کرد .
با هماهنگی و تأیید در این نام گذاری برای حفره هایی با قطر کمتر از بیست کیلومتر اسامی عام مؤنث به صورت موقتی به کار گرفته شد ، علاوه بر آن نام حفره هایی با قطر بیش تر از بیست کیلومتر به صورت اسامی دایمی در نظر گرفته شد .
با تلاش های دختر بزرگتر خانم اندامي آذر میدخت خلعتبري و به پیشنهاد آژانس فضایی اروپا حفره ای به قطر 30 کیلومتر و طول جغرافیایی ΄55 , ˚26 و عرض جغرافیایی ΄45 ,˚17 از ونوس که دارای قله ای مرکزی است به نام « اندامی » نام گذاری شد و در تاریخ 25 اوت 1992 میلادی نام دکتر آذر اندامی که در شهر رشت به دنیا آمد در ونوس جاودانه شد .
هم اینک بخش واکسن های باکتریال انستیتو پاستور ایران نيز به نام دکتر آذر اندامی است ...
و نیز با تصویب شورای شهر رشت یک خیابان سی و دو متری به نام این بانوی فرهیخته آراسته است ...
اميد كه روايت زندگي پر فراز و نشيب اين بانوي خستگي ناپذير چراغ راه همه ما باشد ...
روحش شاد و يادش باقي ....
منابع :
موسيقي وبلاگ قطعه "به خاطر آور " با اجراي استاد لاچيني است .