هنوز برایم نوشتن از او بسیار سخت است ...

استاد عزیزی که هفتاد و پنج سال پیش ...

در سرمای اسفند ماه در شهر " آباده " چشم به جهان گشود ...

شمالی ترین نقطه استان فارس ...

بین شهرهای شیراز و اصفهان و یزد و اقلید ....

با هوایی خشک و زمستانهای سرد ...

 

 

استاد " جلال ذوالفنون "  در کودکی به همراه خانواده به تهران آمد ...

پدر تار می زد و برادرش محمود ذوالفنون ویلن می نواخت و موسیقی نشست در جانش ...

برای ادامه تحصیل به هنرستان موسیقی ملی رفت ...

استاد موسی خان معروفی او را با سه تار پیوند داد و تکنیکهای لازم را به او آموخت ...

هشت سال درس موسیقی از تار و سه تار و ویلن ...

رشته موسیقی به تازگی در دانشکده هنرهای زیبا تدریس می شد  ..

فرصتی برای این هنرمند جوان تا با چهره های شاخص موسیقی ایران ..

همچون مرحوم نورعلی خان برومند و دکتر داریوش صفوت آشنا شود ...

آشنایی که به عمق دانش او از موسیقی اصیل و امکانات ساز سه تار افزود ..

و این مقدمه ای شد تا روی این ساز تمرکز بیشتری داشته باشد ...

اساتید دیگر هم همچون مرحوم صبا و ارسلان خان درگاهی ، راهنمای او بودند ...

 

پس از اتمام دانشکده در همانجا و مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ملی به تدریس سه تار پرداخت ...

و این دوره مصادف بود ...

با همنشینی و کسب فیض از محضر اساتیدی همچون سعید هرمزی و یوسف فروتن ...

 

بعد از انقلاب نیز به همکاری با استاد شهرام ناظری و برخی هنرمندان دیگر پرداخت ..

که اوج این دوران انتشار آلبوم " گل صد برگ " و " آتش در نیستان " با شهرام ناظری ...

و آلبوم " از نگاه یاران " با صدای صدیق تعریف بود ...

البته آلبومهای تکنوازی سه تار هم همچون "  پرواز  " و  " پرنیان " از وی منتشر شده اند ...

 

 

او برای آموزش سه تار به جوانان علاقه مند کتابی تدوین کرد ...

که نقش بسیار مهمی در عرصه آموزش سه تار ایران دارد ...

تا قبل از استاد  جلال ذوالفنون ، کتاب های اول ودوم آموزش تار وسه تاری که ...

مرحوم خالقی تالیف کرده بود ، برای هر دو ساز به کار می رفت ...

اما استاد ذوالفنون کتاب و تمرینات و قطعات خاصی را برای ساز سه تار تدوین کرد ...

و توانست ضمن این که فضای تخصصی سه تار نوازی را گسترش دهد ،...

علاقه مندان بیشتری را به سمت این ساز جلب نماید ...

چرا که  قطعاتی را از دل موسیقی ردیفی و ضربی ها و پیش درآمدها ...

و حتی برخی قطعات الهام گرفته از موسیقی نواحی ایران انتخاب کرد ...

که با ذائقه یک هنرآموز مبتدی همخوانی داشت ...

و آسانی اجرای این قطعات شوق و کشش به سمت این ساز را برای نوآموزان بیشتر کرد....

 

 

از جمله ویژگی های قابل اعتنای سه تار نوازی استاد ذوالفنون ...

سونوریته یا صدا دهی خاصی بود که او در هنگام نواختن سه تار به آن رسیده بود ...

که مختص خود ایشان بود ...

می توان گفت که نوع سه تاری که او می نواخت و صدادهی و زخمه زنی اش منحصر به او بود ...

و در میان شاگردانش گسترش یافت....

قطعات ضربي خيلي در سبك نوازندگي ایشان  نقش داشت ...

تم‌هاي محلي يا ملودي‌هايي از رديف را خيلي خوب در بداهه‌نوازي بسط و گسترش مي‌داد ...

يعني به اندازه ظرفيت صداي يك تار از ساز بهره مي‌بردند ...

و شما لبريز از آن صداي ساز مي‌شديد بدون اينكه از ظرفيت ساز خارج شود ...

و صداي ناخن‌شان خيلي زلال بود و از نظر مطلب چيزي كم نداشت....

 

 

استاد ذوالفنون از جمله رديف‌دان‌هايي است كه هيچ‌وقت پابند رديف نبود....

 رديف در وجودشان نهادينه شده بود و بداهه نوازي ایشان خود رديف جديدي مي‌شد ...

نغمه های محلی در سه تار استاد ترکیب می شد و برداشتی نو عرضه می کرد ...

اگرچه موسیقی ردیفی و کلامی را نیز در نهایت اصالت اجرا می کردند ..

و این رمز موفقیت موسیقی استاد در نزد شنوندگان عادی است ...

که موسیقی در دلشان می نشیند و طرب بر می انگیزد  ...

 

 

شاگردانش  هرگز فاصله سنی با استاد احساس نکردند ...

منش و روحیه مثبت و خوشروئی ذاتی و ظنز نگاهش به زندگی ..

روحی از سرخوشی و تازه گی به جمع می بخشید  ...

که هرگز از یاد آنها که در جوار استاد بوده اند نخواهد رفت ...

 

 

مجموعه ای از نوشته ها و خاطرات وی نیز در کتابی به نام " گل صد برگ " منتشر گشته است ...

همسر گرانقدر استاد خانم مشروطه زنگنه نقش بسیار مهمی در موفقیتهای زندگی او داشته ..

و سهیل ذوالفنون ، فرزند برومند این استاد نیز همراه و یار و یاور پدر در عرصه موسیقی بوده ..

و خود نیز تحقیقات ارزنده بسیاری در باره موسیقی دارد ...

 

 

آخرین برنامه او در جشنواره موسیقی فجر سال 90 بود ...

تکنوازی استاد و سپس همراهی او با گروه اوستا ...

 

 

و حرف آخر استاد در مصاحبه ایشان :

" به طوریكه می‌بینم اكثر گرفتاری‌های مردم ما حاصل توهم است .

بنابراین ترجیح می‌دهم در این زمینه پیامی داشته باشم كه اندیشه‌های خود را به مشورت بگذارید.

تا به صورت تفكر درآید. اگر نه به صورت توهم عقیم و ناتوان باقی خواهد ماند.

یكی دیگر از گرفتاری‌های ما عدم صبوری است، كه باید نیروی صبر را در خود تقویت كنیم.

صبر در مقابل ناملایمات، در مقابل ثروت، در مقابل شهرت و صبر در مقابل پست و مقام .

تا اینكه به آرامش برسیم .

در 28 اسفند سال 1390...

استاد ذوالفنون به علت خونریزی بعد از عمل جراحی ...

در بیمارستان البرز کرج ،  دار فانی را وداع گفت ...

روحشان شاد ..

و یادشان باقی ....

پی نوشت :

موسیقی وبلاگ تکنوازی قطعه ترانه کردی است توسط استاد ،  از آلبوم دانه های مروارید

منبع :

ویکی پدیا

مصاحبه با بهداد بابایی، نوازنده سه تار

http://sazesetar.blogfa.com