غروب نظامیان در ترکیه

نويسنده :بهار

تاريخ: پنجشنبه هفدهم فروردین ۱۳۹۱ ساعت: 18:57

سنت ارتش عثماني و نقش پررنگ و برجسته ارتش تركيه،...

هم در سياست ها و هم به عنوان يك كاتاليزور براي اصلاحات، ريشه هاي تاريخي عميقي دارد ..

بعد از جنگ جهانی اول مصطفی کمال پاشا " کمال آتاتورک " ...

با کودتای نظامی دولت خلیفه عثمانی را در سال 1918 سرنگون کرد و در سال 1923 ترکیه نوین را بنیان گذاشت

" کمالیسم " تركيبي از ملي گرايي، پوپوليسم، بي ديني و اصلاح طلبي به شمار مي رفت...

بر اساس قانون اساسي سال 1921 ...

آتاتورك يك تفكيك نظامي از سياست ها را قالب ريزي كرد....

ماده 148 قانون مجازات عمومي، افسران نظامي را از عضويت يا فعاليت در احزاب سياسي منع ...

و اعلام نمود كه ارتش در حمايت خود از سيستم سياسي بي طرف خواهد بود...

با اين وجود، همزمان ماده مذكور به ارتش اختيار داد در صورتي كه حيات دولت به مخاطره افتد،...

به عنوان «پيشگامان انقلاب» حق مداخله در حوزه سياسي را داشته باشد....

ماده 34 از قانون خدمات داخلي ارتش مصوب سال 1935 نيز بيان مي دارد...

كه ارتش به طور قانوني متعهد به حفظ و دفاع از سرزمين و جمهوري تركيه است. ...

اين بند بوسيله نسل هاي بعدي مقامات تركيه طوري تفسير شد تا به رهبران نظامي اين كشور اجازه دهد هرگاه سياست هاي داخلي تركيه، اين جمهوري را بي ثبات ساخت، مداخله نمايد.

و بعد از آن ارتش به عنوان حافظ نظام سکولار، همیشه نقش کلیدی درصحنه سیاسی این کشورایفا کرده است.

عدنان مندرس ، اولین نخست وزیر ترکیه بود که در یک انتخابات آزاد برگزیده شد....

او از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ در ترکیه حکومت کرد ولی برخی اقدامات افراطی او در طی این سال‌ها، مانند ...

شرکت ارتش ترکیه در جنگ کره، تضعیف لائیسیته در کشور،...

سرکوب خشن اقلیت مسیحی و بویژه یونانیان و نیز سیاست نادرست در برابر کردهای طرفدار خودمختاری،..

به نارضایتی شدیدی در میان نظامیان ترکیه انجامید و در تاریخ ۲۷ مه ۱۹۶۰ نظامیان ترکیه با کودتا قدرت را در این کشور به دست گرفتند....

رهبر کودتاگران ژنرال " سمال گورسل " بود...

مندرس و برخی از مقام‌های دولتی محاکمه و اعدام شدند....

و بعد از یک سال ارتش قدرت را به دست یک نظامی به نام " سودت سونای " ...

با نخست وزیری " سلیمان دمیرل " سپرد ...

بين سال هاي 1965 تا 1969، گروه هاي چپ گرا در كنار ملي گراهاي راستگرا رشد نمودند..

كسري تعادل پرداخت ها بدتر شد،‌ تورم افزايش يافت و در سال 1970 دولت ارزش پول جاري را كاهش داد...

در اوايل سال 1971، خشونت ها به سرعت در تركيه افزايش يافت...

در 12 ماه مارس سال 1971 ارتش تركيه ...

نامه هايي به «سودت سوناي» رييس جمهور و «دميرل» نخست وزير تركيه فرستاد ...

كه در آن بر ضرورت تعيين يك دولت جديد جهت اعاده نظم و حل مشكلات اقتصادي گسترده تأكيد شده بود.

و کودتایی برای سرکوب احزاب چپ از طرف فاشیست‌ها و ارتش صورت می‌گیرد ...

که به کودتای سفید مشهور می شود ...

بین سال هاي 1971 و 1980، يازده دولت متوالي روي كار آمدند...

تركيه همچنان بي ثبات باقي ماند....

تورم بالا، قطع هزينه هاي عمومي و مناقشات كارگري منجر به اعتراضات و تظاهرات متعددي شد...

ضعف سیاسی ، به توافق نرسیدن نمایندگان مجلس ملی ترکیه برای انتخاب نخست وزیر..

تظاهرات قدس در 6 سپتامبر به رهبری نجم الدین اربکان در قونیه که رهبران کودتا آن را به قیام مذهبی تعبیر کردند.

ضعف اقتصادی ، وقایع خشونت بار سیاسی و اجتماعی ، قتل های سیاسی که گاهی روزانه به 30 نفر می رسید.

کودتای بعدی در 12 سپتامبر 1980 ...

در ساعت 3 نیمه شب آغاز و ساعت 5.30 ابلاغیه ای از طرف کنعان اورن رئیس ستاد مشترک ارتش ...

به سلیمان دمیرل (نخست وزیر وقت) بولنت اجویت (رهبر وقت حزب جمهوری خواه) ...

و نجم الدین اربکان (رهبر حزب سلامت ملی) ...

فرستاده شد که متن آن از قرار زیر بود:

"حکومت تان فسخ شد. عضویت پارلمانی تان از بین رفت. دستورات آورنده ابلاغ نامه را اجرا کنید."

سلیمان دمیرل و بولنت اجویت به مکانی در استانبول و نجم الدین اربکان نیز به مکانی در ازمیر فرستاده شدند.

پس از 12 سپتامبر 1980 احزاب منحل و رهبران آن بازداشت و محاکمه شدند.

کمیته ای متشکل از :

ژنرال کنعان اورن - رییس ستاد مشترک ارتش،

فرمانده نیروی زمینی ژنرال نورالدین ارسین،

فرمانده نیروی هوایی ارتشبد تحسین شاهین کایا،

فرمانده نیروی دریایی دریاسالار نجات تومر

و فرمانده کل نیروهای ژاندارمری ارتشبد سدات جلاسون

تشکیل می شود و بیانه ای که با این جملات شروع می شود :

"بر اساس وظیفه حراست و حفظ منافع ملت والای ترک تصمیم به کنترل امور و اداره نظام امور کشور گرفته ایم".

طی این بیانیه ، کل کشور به 13 منطقه نظامی با فرماندهان تقسیم شد...

در بیانیه شماره هفت کودتا اعلام شد که فعالیت احزاب سیاسی ممنوع می باشد و به جز تشکیلات هوایی ترکیه، سازمان سرپرستی از کودکان و صلیب سرخ، فعالیت دیگر تشکل ها هم متوقف شده بود.

تشکیلات پلیس و حتی مهم تر از آن رییس امنیت ملی هم باید از فرمانده کل ژاندارمری دستور می گرفت.

روز کودتا افسران دستگاه های امنیتی و MIT (سازمان اطلاعات ملی) به دفتر رییس ستاد مشترک ارتش دعوت شده و همراه با مدیران TRT (رادیو و تلویزیون دولتی ترکیه) و PTT (پست و تلگراف و تلفن) برکنار شده بودند.

در 20 سپتامبر، کنعان اورن دریاسالار سابق نیروی دریایی بولنت اولوسو را به عنوان نخست وزیر تعیین و در 21 سپتامبر فهرست وزیران پیشنهادی اولوسو توسط شورای امنیت ملی مورد تایید قرار گرفت.

حکومت نظامی که توسط رییس ستاد مشترک ارتش ترکیه اداره می شد تا انتخابات 1983 تمام تصمیمات حساس را به نام ترکیه می گرفتند.

نخستین اعدامی پس از کودتا " مصطفی پهلوان اوغلو " ایده آلیست و " نجدت آدالی " چپ گرا بودند..

و بعد از آن نیز حکم اعدام " اردال اریف " با وجود اینکه دو بار توسط دادستان لغو شده بود، با تایید شورای امنیت ملی در 19 مارس در زندانی در آنکارا اجرا شد.

سه سال بعد از کودتا تمام قوانین مهم تغییر یافته و به وسیله شورای مجلس که خونتای نظامی تعیین کرده بود قانون اساسی دیکته شده در رفراندومی فرمایشی که هرگونه تبلیغات علیه اش ممنوع بود بالای 92 درصد رای آورد.

در جریان رای گیری برای تحت فشار گذاشتن افراد مخالف از پاکت هایی استفاده شد که رنگ محتویات آن از بیرون نمایان بود. البته ناگفته نماند یکی از عللی که باعث شد قانون اساسی جدید تا این حد مقبولیت یابد جنگ های خیابانی و گروهی بود که شهروندان عادی را نگران جان و مال خود کرده بود.

در همان همه پرسی کنعان اورن اتوماتیک وار به عنوان رییس جمهور انتخاب شد و به اعضای نظامی حکومت در ماده 15 قانون اساسی مصونیت محاکمه در محاکم عمومی داده شد و پس از آن نیز به وسیله دولت هایی که با رای مردم بر سر کار آمدند در این مورد تغییری به وجود نیامد و مصونیت سران کودتا کماکان به قوت خود باقی است.

سالها بعد از کودتا بر اساس پیامی از پاول هنزه مسوول میز ترکیه در شورای امنیت ملی آمریکا...

که محمد علی بیراند تحلیلگر سیاسی با نشان دادن تصویر و صدای مصاحبه خود با هنزه برملا ساخت.

مشخص شد که کاخ سفید از کودتا باخبر بوده است...

و در شب کودتا جیمی کارتر در جریان جلسه ای پیغامی با این مضمون دریافت کرد "بچه ها کار را تمام کردند"

در 210 هزار دادگاهی که برگزار شد 230 هزار نفر محاکمه شدند.

برای هفت هزار نفر از متهمان درخواست اعدام شد.

حکم اعدام 517 نفر تصویب و 50 نفر از آنها اعدام شدند.

16 هزار نفر از حقوق شهروندی محروم شدند.

171 نفر زیر شکنجه کشته شدند.

937 فیلم به بهانه مورد دار بودن توقیف شدند.

برای 400 روزنامه نگار در مجموع چهار هزار سال زندان درخواست شد.

31 روزنامه نگار زندانی و 3 روزنامه نگار کشته شدند.

روزنامه ها 300 روز به چاپ نرسیدند

به گزارش روز چهارشنبه ایرنا به نقل از منابع خبری ترکیه،...

دادگاهی در آنکارا پیش از پایان مهلت 15 روزه بررسی ادعانامه دادستانی در زمینه محاکمه کودتاگران نظامی سال 1980 میلادی ترکیه با قبول این ادعانامه راه را برای محاکمه این دو نظامی عالیرتبه هموار کرد.

'کنعان اورن' رییس جمهور اسبق در کودتای نظامی 1980 رییس ستاد ارتش ...

و ژنرال ' تحسین شاهین کایا' فرمانده وقت نیروهای هوایی ارتش ترکیه ...

در دو سال گذشته بسیاری از نهادهای مدنی ترکیه ...

شکایاتی در زمینه کودتای نظامی 1980 میلادی تقدیم دادگاه های ترکیه کرده ...

و خواهان محاکمه دو ژنرال باقیمانده از چهار ژنرال عامل آن کودتا شده بودند...

در این ادعانامه علاوه بر انجام کودتای نظامی ...

به برخی رخدادها و سوء قصدهای سیاسی در قبل از سال 1980 میلادی نیز اشاره شده است ...

و نظامیان وقت متهم به دست داشتن در آن رخدادها و سوء قصدها شده اند....

در بخش دیگری از این ادعانامه آمده است:

متعاقب کودتای نظامی 1980 میلادی در ترکیه ...

بیش از 191 نفر بر اثر شکنجه جان خود را از دست داده اند.

کنعان اورن رییس جمهوری اسبق ترکیه و عامل کودتای نظامی 1980 میلادی این کشور...