عید نوروز در کشور تاجیکستان به عنوان نماد هویت و فرهنگ شناخته می شود ...

مردم تاجیک همچون دیگر اقوام ایرانی تبار آداب و آیین خاصی برای مراسم نوروز دارند ...

آن را " عید سر سال  " یا "عید سال نو" می نامند ...

و روز نوروز در تاجیکستان با سال شمار دهقانی تاجیکی اول ماه حمل ....

و با حساب میلادی ۲۱ یا ۲۲ مارس شروع می شود ....

که به نام 'خیدیر ایام' یعنی جشن بزرگ معروف است....

مردم تاجیکستان به ویژه بدخشانیان در ایام عید نوروز خانه تکانی کرده و ظروف خانه را کاملا تمیز می

 کنند تا گردی از سال کهنه باقی نماند ...

و برابر رسم دیرینه قبل از شروع عید ، بانوی خانه وقتی که خورشید طلوع کرد دو جارو را که سرخ رنگ

است و در فصل پاییز از کوه جمع آوری کرده و تا جشن نوروز نگاه داشته در جلوی خانه راست می گذارد.

زیرا رنگ سرخ برای این مردم رمز نیکی و پیروزی و برکت است.

 

پس از طلوع کامل خورشید هر خانواده می کوشد هرچه زودتر وسایل خانه را به بیرون آورده و یک پارچه قرمز را بالای سر در ورودی خانه بیاویزد .

که این معنی همان رمز نیکی و خوشی ایام سال است .

سپس درها و پنجره ها باز می شوند تا هوای نوروزی و بهاری که حامل برکت و شادی است وارد خانه شود.

تاجیک ها هم تقریبا همچون ایرانی ها سفره هفت سین می چینند که به آن سفره "دسترخان" می گویند ...

اما جشن نوروز را برخلاف ایرانی ها به خیابان ها می کشاندند تا همه در آن شریک باشند ...

در واقع نوروز در تاجیکستان فقط به خانه ها نمی آید بلکه تمام شهر را متحول می کند...

 

مردم  تاجیکستان به ‌ویژه کشاورزان از گذشته مراسم خاصی پیش از نوروز داشتند ....

یکی از این مراسم " حوت  " نام دارد....

حوت از نظر کشاورزان آخرین ماه سال بود و زمان مناسب برای کشت و کار بهاره ....

مردم با فراهم کردن ملزومات جشن سه شب اول ماه حوت را در مهمانی‌ها گرد هم می‌آمدند ...

و در اطراف آتش به شنیدن موسیقی، رقصیدن یا بازی می‌پرداختند....

 

 یکی دیگر از مراسم مهم «گل گردانی» نام دارد....

به مناسبت بیداری طبیعت و آغاز شکوفه‌ دهی گل‌ها و درختان ....

بجه ها و جوانان که به آنها " گل گردان " می گویند از دره و تپه و دامنهٔ کوه ها، گل چیده ....

و اهل دهستان خود را از پایان یافتن زمستان و فرا رسیدن عروس سال ....

و آغاز کشت و کار بهاری و آمدن نوروز مژده می‌دهند.....

 

در مراسم  "  بلبل خوانی "  گل‌گردان‌ها در محل‌های دیگر گل‌ها را دسته دسته کرده  ...

و یا در نوک چوبی بسته و در کنار در خانه‌های اهل ده یا شهر در خاک فرو می‌کنند ....

و سرودی با این مضمون می‌خواندند:

گل آوردم از اون پایان                    

خبرت می‌کنم دهقان

بته غله به گلگردان                     

بهار نو مبارک باد

گله زردک ثنا می‌گه                     

ثنای مصطفی می‌گه

به هر پهلو خدا می‌گه                  

بهار نو مبارک

 

در  مراسم "  جفت براران "  که در اکثر محل ها و در اواخر ماه حوت تشکیل می شود ....

و با آرزوی پر برکت شدن محصولات همراه است ....

همهٔ اهل خانواده شرکت می‌کنند و پلو، نان فطیر و یا غذای مربوط به مراسم را تهیه کرده ....

و ۱۵ تا ۲۰ نفر از کهنسالان را دعوت می‌کردند و بعد از غذا نیز این عبارات را می‌گویند  :

«مزید نعمت، زیاده دولت، برار کار، صحت و سلامتی خرد و کلان، رسد به بابای دهقان، خوش آمدید میهمانان»

 

مراسم " سمنک پزی "  یا همان سمنو پزان است ...

سمنک از غذاهای نوروزی است و در خانهٔ تاجیکها  در طول روزهای نوروز وجود دارد....

 آن را به صورت گروهی و دسته جمعی تهیه می‌کنند ....

و معمولاً در آخر ماه حوت در آغاز جشن نوروز پیرزنان تصمیم به انجام این کار می‌گیرند ...

 

" مسابقه بزکشی " یکی دیگر از برنامه های جدا نشدنی از جشن نوروز در تاجیکستان است ....

لاشه بز را وسط میدان می گذارند و از بلندگویی که روی کانتینری آن سوی میدان نصب شده ....

در هر دور، مقدار جایزه و نام کسبه ای که هزینه جایزه این دور را متقبل شده اعلام می کنند....

در زمین بازی میدان بزکشی دو تکه پارچه قرمز بیش از هر چیز جلب توجه می کند،...

 یکی پرچم جایی که مقصد نهایی لاشه بز است ....

و دیگری دستار داور مسابقه که با ریش سفید و بلندش وسط میدان ایستاده است .....

 مسابقه بزکشی شاید تنها میراث باقی مانده ای است که حس جنگ های سلحشورانه باستان را در ذهن هر تماشاگری تداعی می کند......

 

تاجیک ها در نخستین روز نوروز، صبحانه را با انواع غذاهای شیرین صرف می کنند ....

که عبارت است از حلوا، شیربرنج، غوز حماچ ...

به این امید که تا پایان سال زندگی شان شیرین باشد.....

 پس از صرف صبحانه پارچه سرخی را بالای در ورودی خانه می آویزند به نشانه خوش بختی ...

آنگاه اثاث خانه را که از قبل تمیز کرده اند به طرزی نیکو می چینند....

پنجره ها را می گشایند تا نسیم نوروزی در زوایای خانه به گردش درآید.....

همه لباس تازه به تن می کنند ....

و کوچکترها در حالی که غنچه ای از گل سرخ در دست دارند نزد بزرگترها می روند ....

و با گفتن"شاگون بهار مبارک" سالی خوش برایشان آرزو می کنند.....

 

 در بدخشان در شب دوم سال نو ....

از کله و پاچه گوسفند وگندم غذای مخصوصی تهیه می کنند که به آن "باج" می گویند....

آش پلو، سومنک (سمنو)، کلوچه، انواع شرینی، سمبوسه، نان فتیر،....

 نان چپاتی، انار، ماستابه، انگور، سیب، مویز، گردو، بادام، برگه ی زردآلو و هلو ....

از جمله خوراکی های سنتی است که در عید نوروز بر سفره ی هر خانواده ی تاجیک دیده می شود....

پی نوشت :

موسیقی وبلاگ ترانه تاجیکی " غزل عشق " است یا صدای عبادالله مشرب

download